Welke olijfolie is nog het beste? Die mét of die zonder verstreken datum? Leer verder kijken dan de THT.
- Niels De Caigny
- Aug 16
- 5 min read
Updated: Aug 21
Ik onderzoek in deze blogpost waarom een olijfolie met een verstreken best before datum soms in veel betere conditie kan zijn dan een fles die volgens het etiket nog 12 maanden "goed" is.
En hoe lang blijft een olijfolie eigenlijk goed? Kan olijfolie echt vervallen? Wordt olijfolie slecht?
En wat zegt zo'n ten minste houdbaar tot - datum eigenlijk over de kwaliteit van de olie die je koopt?
Het DILEMMA: stel je kan kiezen uit deze 2 olijfoliën
Welke kies jij? En waarom?
Olie A (onze olijfolie):
vroege oogst
oogstdatum staat vermeld op de verpakking: oktober 2025
521mg/kg polyfenolen bij analyse
zeer lage zuurgraad (lager dan vereist voor extra vierge)
verpakt in een volledig lucht en lichtdik blik
correct bewaard
best before = vorige maand verstreken
Olie B:
commerciële extra vierge uit de supermarkt
oogstdatum staat niet vermeld en is dus onbekend
polyfenolgehalte onbekend
transparante fles of PET fles
mogelijk al maanden in distributie en onder winkelverlichting
best before: nog 12 maanden
Wie alleen naar de THT of best before datum kijkt, kiest olie B.
Maar is dat de juiste keuze? Is de THT of best before datum een goede kwaliteitsmeter?
(Eerst: "THT" is niet hetzelfde als "Te gebruiken tot" wat gaat over voedselveiligheid bij bederfelijke producten."Ten minste houdbaar tot"/ "best before" gaat over een afname van kwaliteit.)
Waarom is de THT op de ene olijfolie 12 maanden en op de andere olijfolie soms tot 24 maanden?
Bij kleinere premiumproducenten zie je een relatief korte best before periode van 12 maanden na het bottelen.
Bij grote commerciële merken zijn 16 tot 18 maanden heel normaal en worden ook termijnen tot 24 maanden gebruikt.
Hoe zit het met de wetgeving?
De Europese wetgeving verplicht een best before datum op olijfolie maar schrijft niet voor dat die bijvoorbeeld 12, 18 of 24 maanden moet bedragen.
De termijn wordt vastgesteld door de verantwoordelijke partij binnen de voedselketen. Bij het bepalen hoort rekening gehouden te worden met: het product zelf, de verwerking, de verpakking en de manier waarop het wordt bewaard.
Er is dus behoorlijk wat vrijheid en die vrijheid kan heel verschillend worden ingevuld.
Een kleinere premiumproducent die ieder jaar een nieuwe oogst maakt en relatief rechtstreeks verkoopt heeft weinig reden om zijn olie een zo lang mogelijke commerciële levensduur te geven. Integendeel: wanneer de nieuwe oogst beschikbaar is, wil je dat mensen die nieuwe, verse olie gebruiken.
Voor een groot commercieel merk is de realiteit anders omdat de keten er anders uit ziet. Zij zijn meestal niet de producent van de olijven of zelfs van de olie, maar kopen olijfolie in bij verschillende producenten. Die olie wordt eerst in grote tanks opgeslagen en getransporteerd, waarna verschillende partijen geselecteerd en geblend worden om jaar na jaar een zo constant mogelijke smaak, kwaliteit en prijs te verkrijgen.
Pas daarna wordt de uiteindelijke blend gebotteld.
De THT wordt berekend vanaf het moment van bottelen en niet vanaf het moment dat de olijven geoogst of geperst werden.
Een olie van een groot commercieel merk kan dus al een hele geschiedenis achter de rug hebben (lees oud zijn) vóór de THT klok begint te lopen.
Na het bottelen moet de olie nog door distibutiecentra, transport, supermarktmagazijnen en winkelschappen en uiteindelijk moet er ook voor de consument nog voldoende levensduur overblijven.
Dat is een heel ander model dan een kleine producent die 1 oogst maakt, die oogstdatum op de verpakking zet en de volgende oogst opnieuw verse olie wil verkopen.
Dus remember: je kan 12 maanden bij de ene olie en 18 maanden bij de andere olie niet zomaar naast elkaar leggen.
Wat gebeurt er wanneer olijfolie ouder wordt?
Olijfolie veroudert door oxidatie. Heel simpel gezegd: de vetten in de olie reageren geleidelijk met zuurstof waardoor de chemische samenstelling van de olie langzaam verandert.
Dat proces gebeurt sowieso met de tijd, maar wordt sterk versneld door licht, warmte en blootstelling aan zuurstof.
Maar wat merk je daarvan aan de olie?
Een goede verse extra vierge olijfolie heeft uitgesproken aroma's en smaken. En is fris, groen, grassig en fruitig en smaakt bitter en heeft dat typische peperige gevoel achteraan in je keel.
Naarmate de olie ouder wordt, worden die eigenschappen geleidelijk minder uitgesproken. Aroma's vervlakken, bitterheid en pepperigheid nemen af en ook het gehalte aan polyfenolen daalt langzaam.
Dat gebeurt niet plots op de THT- datum, het is een geleidelijk proces.
Wanneer een oxidatie steeds verder gaat dan kan de olie uiteindelijk ranzig worden. Het is een sensorisch defect waarbij onaangename geuren en smaken ontstaan die bijvoorbeeld aan oude noten, karton of waskrijt doen denken.
De kwaliteit waarmee een olijfolie begint, is super belangrijk
Not all olive oil is created equal.
Hier schreef ik ook al een blogpost over.
Extra vierge is een wettelijke kwaliteitscategorie met bepaalde chemische en sensorische grenzen. Maar binnen die categorie zijn de verschillen enorm.
Polyfenolen spelen hier een grote rol. Het zijn natuurlijke antioxidanten en beschermen de olie tegen oxidatie.
Logischerwijs start een olie met een hoge kwaliteit en veel natuurlijke antioxidanten haar verouderingsproces vanuit een heel andere positie dan een olie met een veel lager polyfenolgehalte en een zuurgraad die tegen de bovengrens aan hikt.
De premium olie gaat veel minder snel oxideren en blijft dus veel langer haar kwaliteit behouden.
Hoe belangrijk is de verpakking?
Heel belangrijk. Want als licht, lucht en warmte oxidatie versnellen dan is de bescherming die een verpakking daartegen biedt cruciaal.
Onderzoekers hebben exact dezelfde olie onder dezelfde omstandigheden in verschillende verpakkingen bewaard: blik, donker glas, transparant glas en plastic.
Bij de start bevatte de olie 363mg/kg polyfenolen.
Na 75 dagen:
blik: 342mg/kg
donker glas: 337mg/kg
transparant glas: 305mg/kg
plastic: 285mg/kg
Na 180 dagen was de olie in het transparant glas gedaald tot 206mg/kg en die in plastic tot 193mg/kg.
Dezelfde olie... verschillende verpakking. Groot verschil!
De bewaaromstandigheden
Zoals ik al schreef, spelen temperatuur en licht een grote rol in de veroudering van een olijfolie.
Een transparante fles die maanden in een verlicht supermarktschap staat, is een heel andere situatie dan een lichtdicht blik dat correct en koel bewaard wordt.
En toch zie je dat hele verhaal niet wanneer je alleen naar de datum op de verpakking kijkt.
Terug naar ons dilemma
Gewapend met deze info, welke zou je nu kiezen?
Plots ziet die datum er minder doorslaggevend uit.
Je moet voorbij de datum kijken.
De uitdaging voor de kleine producent?
Wij oogsten ieder jaar in oktober en vanaf december is onze nieuwe oogst beschikbaar.
Dat betekent dat we in principe twaalf maanden hebben om één volledige oogst te verkopen.
De extra challenge is dat de natuur ons niet ieder jaar dezelfde hoeveelheid levert. De ene oogst kan makkelijk dubbel zo groot zijn als de andere.
We merken dat mensen vanaf oktober soms terughoudend worden om een blik te kopen waarop THT december staat.
Wat ik ook begrijp als je niet weet hoe je zo'n datum moet interpreteren.
Je kan met een gerust hart onze olijfolie in november kopen zonder hem te moeten opmaken voor de THT- datum in december.
Wat ik wel altijd aanraad: koop volgens je gebruik. En kijk daarbij niet alleen naar hoeveel olie je koopt, maar ook naar het formaat.
Twijfel je over hoeveel of welk formaat voor jou het slimste is? Stuur me gerust een berichtje en ik denk met je mee.
Wil je graag onze olijfolie proeven?
Comments